Naar de navigatie

Doe niet wat u altijd al deed

Door veranderingen in de samenleving dreigen gebouwen en hele gebieden in onbruik te geraken. Dit betekent een omslag in de planologie van uitbreiding en ontwikkeling, naar beheer en hergebruik van de bestaande voorraad. Gemeenten zetten verschillende strategieën en instrumenten in om het ‘groeidenken’ om te buigen en meer ruimte te bieden aan 'omdenken'.

Schaarste creëren en concentreren
Eén van die strategieën is het creëren van schaarste voor nieuwbouwplannen om zo herbenutting te bevorderen. In sommige gevallen mag alleen nieuwbouw worden neergezet als elders eenzelfde aantal vierkante meters aan de markt wordt onttrokken. Ook de SER-ladder wordt toegepast: nieuwbouw wordt slechts toegestaan als de marktvraag niet kan worden gerealiseerd in bestaand vastgoed.

Zaanstad was bijvoorbeeld één van de eerste gemeenten die de uitleg van nieuwe bedrijventerreinen aan banden legde. Tegelijkertijd bood de gemeente meer ruimte en ondersteuning voor nieuwe bedrijvigheid in bestaande bebouwing aan de Zaanoevers. Daarmee wil Zaanstad de Zaanoevers weer verlevendigen met een mix van wonen en werken en de leegstand van oude fabriekspanden terugdringen. Veel krimpgemeenten staan voor eenzelfde opgave. Door het afnemen van de bevolkingsomvang, voorzieningen en werkgelegenheid moeten ze hun ruimtelijk beleid en instrumentarium inrichten op concentratie van functies in hun 'kerngebieden'.

Het mag duidelijk zijn dat gemeenten hierdoor soms voor pittige dilemma’s komen te staan als een belangrijke werkgever dreigt te vertrekken naar een buurgemeente die wel nieuwbouw toestaat. Regionale en provinciale afspraken over de plancapaciteit kunnen dit deels voorkomen.

Tijdelijk gebruik
Gemeenten kunnen besluiten tijdelijk van het bestemmingsplan af te wijken. De wettelijke mogelijkheden hiervoor worden dit jaar verruimd. Straks is een afwijkingstermijn van 10 jaar mogelijk (was 5) en hoeft niet meer te worden aangetoond dat met het gebruik wordt voorzien in een tijdelijke behoefte. Ook de toepassing van de Wet Geluidhinder kan achterwege blijven. Deze versoepeling wordt overgenomen uit de Crisis & Herstelwet. Meer informatie hierover is te vinden op de website van het kenniscentrum InfoMil.

Collega-gemeenten
In Herbestemming.nu, het digitale magazine van het Nationaal Programma Herbestemming, staat in elk nummer een artikel over twee gemeenten en de keuzes die zij maken. Daar kunt u lezen hoe zij te werk gaan. Tot nu toe kwamen aan bod: