Naar de navigatie

Nieuwe functie in de lijn van de geschiedenis

Mogelijke functies raadhuis

Tamara van Lint somt in haar masterscriptie 'Het oude raadhuis: lust of last?' op voor welke functies een voormalig bestuursgebouw (raadhuis, rechthuis, stad- of gemeentehuis) potentieel geschikt te maken is (2011: 23-27). Van Lint stelt dat het meest voor de hand liggend een functie is die refereert aan de oorspronkelijke functie, zoals een vergaderruimte, trouwzaal, gemeentelijke dienstverlening en/of stedelijk archief. Zo is het oude gemeentehuis in Smilde, Villa Maria, multifunctioneel in gebruik. De villa functioneert als trouwlocatie en gemeenteloket, maar onder andere ook als kinderdagverblijf. Het voormalige gemeentehuis had nauwelijks aanpassing nodig om te kunnen functioneren als multifunctioneel wijkcentrum.

Een tweede voorbeeld van een herbestemming van een voormalig gemeentehuis is het gemeentehuis in 'het witte stadje' Thorn. Door fusering verloor het gemeentehuis zijn functie en is het ook voor multifunctioneel gebruik ingericht. De raadszaal is nog altijd beschikbaar voor het voltrekken van huwelijken. Zo'n nieuwe functie van het voormalige gemeentehuis in Thorn is maatschappelijk gewenst, de bestemming refereert aan de voormalige functie als raadhuis. Het markante gebouw biedt ook onderkomen aan het VVV-kantoor. Een raadhuis is over het algemeen namelijk ook heel geschikt voor dergelijke openbare bestemmingen (VVV, bibliotheek en horeca, zoals restaurant/grand café) want deze beschikken over min of meer dezelfde indeling en het raadhuis blijft openbaar toegankelijk.

Twee voorbeelden

Een functieverandering in de lijn van de geschiedenis hoeft niet te betekenen dat een openbaar gebouw ook een openbare functie moet houden. Een gesloten gebouw kan in de lijn van de geschiedenis bijvoorbeeld een openbare functie krijgen. Het Tweede Gesticht in Veenhuizen is herbestemd tot het Nationaal Gevangenismuseum. De voormalige gevangenis was voorheen altijd afgesloten van het publiek, maar is als gevolg van de functieverandering een openbaar gebouw geworden. De herbestemming ligt ook in de lijn van de geschiedenis: het Drentse dorpje en de oude gevangenis zijn beide onlosmakelijk verbonden met het gevangeniswezen en de geschiedenis van het strafrecht, onderwerpen die in het museum alle aandacht krijgen. Het dorp Veenhuizen is herbestemd van verborgen wereld tot trekpleister voor publiek. Een culturele invulling als een museum of een expositieruimte is in het voorbeeld van het Hof van Utrecht ook een geschikte herbestemming gebleken in de lijn van de geschiedenis. Een van de nieuwe gebruikers van de voormalige rechtbank van Utrecht is het Utrechts Archief. In de kelder van het pand zijn vier originele rechtbankcellen behouden. De cellen zijn door het archief ingericht met beeld en geluid over de geschiedenis van het Hof van Utrecht.

Knelpunten

Een functieverandering in de lijn van de geschiedenis levert ook knelpunten op. Van Lint signaleert in haar masterscriptie een knelpunt van de herbestemming tot museum, namelijk de financiële haalbaarheid (2011: 25). Zij stelt dat de kans groot is dat de opbrengsten van een museale functie te laag zijn om het (historische) pand te onderhouden.